تاریخ چیست و به چه کار می آید؟

با سلام خدمت دوستان

هر وقت این سوال از من پرسیده می شود که چه رشته ای را دوست داری بلافاصله جواب می دهم تاریخ!همیشه هم جواب مردم همین است:خاک توسرت تاریخ هم شد رشته به ما چه که فتحعلی شاه هزارتا زن داشته یا چهارهزارسال پیش مردم چطور زندگی می کردند؟متاسفانه در ایران تاریخ صرفا حفظ یک مشت اسم تعدادی عدد در قالب سال و از این تیپ چیزها.واقعیت این است که تاریخ عبارتست از: تلاش در بازساری و فهم گذشته.به همین خاطر در غرب تاریخ جز مهمترین و جدی ترین و متشخص ترین موضوعات هستند.دربسیاری از دانشگاههای اروپا و آمریکا ورود به تاریخ به مراتب سختر از رشته های مهندسی آمار و ... است.در نتیجه کسانی که در تاریخ یا دیگر علوم انسانی جز ۵ الی ۱۰ درصد بالای هرم تحصیلی هستند.بسیاری از دانشگاههای معروف غرب همچون "سوربن" و "کمبریج"و"هاروارد" در اصل دانشگاههای علوم انسانی می باشند.در ایران فقط دانشگاه علامه طباطبایی دانشگاه علوم انسانی است که بعضی از رشته های آن مانند اقتصاد واقعا معتبر است ولی از تاریخ و جغرافیا در این دانشگاه خبری نیست.به جای تاریخ آمار دارد.

غالبا این سوال در ذهن ماست که فایده تاریخ چیست؟ پاسخ متداول و کلاسیک به این سوال این است که تاریخ همچون معلمی است که با تصویر گذشته و عبرت گرفتن از آن می تواند آیندگان را هدایت و راهنمایی کند به قول رودکی:هرکه ناموخت از گذشت روزگار/////هیچ ناموزد زهیچ آموزگار

 ولی این مسخره ترین جواب برای این سوال است.در این تردیدی نیست که با بررسی احوال گذشته گان بالاخص که آنان که نام نیک از خود بر جای نگذاردند می توان درس و عبرت گرفت. اما مسئله این است که چه تعدادی از حکومت ها و رجال و خلاصه صاحبان قدرت به تاریخ نگریسته و از آن چنین درسی را فراگرفته اند؟کدام حاکم ظالم و رهبران دیکتاتور و رئیس جمهورهای خودکامه در عصر جدید به استناد این درس مسلم تاریخ ظلم و ستم را رها کرده اند و به خدمت مردم درآمده اند؟چنگیز-تیمور-استالین-هیتلر- موسیلینی-محمدعلی شاه-رضا شاه و محمدرضا شاه و کیم ایل سونگ صدام و ... کدام دست از ظلم برداشته اند به حکم این درس مسلم تاریخ به عدالت روی آورده اند؟مسلما این که باید از تاریخ درس بگیریم به درد مردم عادی نمی خورد و دیوانگی است از مردمی که دستشان به هیچ جا بند نیست بخواهیم از تاریخ پند بگیرند؟ کارمند ساده بانک چه درسی باید از  تاریخ بگیرد؟ پس نتیجه می گیریم که این پاسخ که تاریخ برای پند آموزی است جواب ساده و پیش پاافتاده ایست که هیچ کس را قانع نمی کند.پس جواب چیست چرا باید تاریخ بخوانیم؟

جواب را بایک مثال روشن می کنم:فرض کنید به شما بگویند که خانم و آقای که شما را به عنوان پدر و مادر خود می شناسید کسان دیگری بوده اند و پدر و مادر واقعی شما مجبور شده اند شما را بعد از تولد رها کنند و بروند.{دور از جونتون} پس از دریافت این شک اولین و تنها واکنش هر انسانی چیست؟ مسلما می خواهد بداند پدر و مادر واقعی اش کی بوده.حتی اگر به او گفته شود که والدین حقیقی شما هر دو فوت شده اند مع ذالک باز هم او می خواهد بداند که آنها که بوده اند. این نیاز به دانستن را می توان نیاز انسان به تاریخ و یا فایده تاریخ دانست.نسل امروز هم می خواهد بداند فرزند کدام گذشته بوده است.آیا اگر از شما بپرسند که دیگر شناختن پدر و مادر واقعیت که مرده اند چه فایده ای دارد.به جز اینکه دانستن آنان چه کسانی بوده اند در حقیقت و دراصل می خواهد خودش را بشناسد و بداند کیست؟

به زبان پروفسور "کار" مورخ نامدار انگلیسی و خالق اثر معروف "تاریخ چیست؟" می گوید که تاریخ هنر دیدن گذشته است و به منظور آگاهی از استعداد و توانایی هایی که حال دارد یا می تواند به آن برسد.این تا جایی می رود که "کالینگوود" معتقد است تاریخ چیزی به جز تاریخ اندیشه و تفکر انسان ها در گذشته نیست.